ستاره های دوتایی طیفی

Spectroscopic Binary

ستاره های دوتایی طیفی؛ گونه ای از ستاره های دوتایی بسیارنزدیک بهم هستند.این ستاره ها  آنقدر بهم نزدیک هستند که حتی با تلسکوپهای قوی نیز قابل تفکیک نیستند.تنها ستاره پرنورتر مجموعه  قابل مشاهده است هنگامی که از چنین ستاره ای طیف تهیه می کنیم متوجه می شویم که بصورت ترکیبی از دو سری خطوط طیفی مربوط به دو ستاره مجزا با ویژگیهای متفاوت است. بکمک بررسی طیفی ومشاهده  جابجایی  خطوط طیفی دو ستاره بدلیل چرخش دو ستاره بدور همدیگر و به کمک پدیده دوپلر   است که می توان دوتایی بودن آنرا احساس کرد.لازم به گفتن است که ستاره های چندتایی طیفی نیز وجود دارند.یعنی طیف ستاره پرنور ترکیبی از طیف چندین ستاره است.

 برای کسب اطلاعات بیشتر به سایت زیر مراجعه نمایید (به زبان انگلیسی)

http://csep10.phys.utk.edu/astr162/lect/binaries/spectroscopic.html

 

ستاره های دوتایی گرفتی

Eclipsing Binary

ستاره های دوتایی گرفتی  ستاره هایی هستند که دوتایی بودن آنها با بررسی تغییرات نوری  ستاره پرنورتر وافت وخیزهای آن مشخص می شود .این دوستاره نسبت به ناظر زمینی  به گونه ای قرار گرفته اند که ستاره کم نورتر در چرخش بدور ستاره پرنورتر بطور دوره ای از مقابل آن عبور می کندوموجب پوشاندن تمام یا قسمتی از قرص آن وکم شدن نورانیت آن  می شود. یک نمونه بارز آن ستاره الغول می باشد که تغییرات نوری آن براحتی با چشم غیرمسلح نیز قابل آشکارسازی است.در مورد بعضی از ستاره های بسیارنزدیک به هم انتقال مواد بین دو ستاره نیز وجود دارد.

 

ستارگان دوتایی نزدیک

Close binary

دسته ای از ستاره های دوتایی که دوره چرخش آنها کمتر از سی سال باشد که این نشان می دهد فاصله آنها کمتر از ده واحد نجومی است.بخاطر این نزدیکی این ستاره ها از نوع دوتایی طیفی و/ یا دوتایی گرفتی هستند.انتقال جرم در بعضی از مراحل بین آنها وجود دارد وهمین انتقال جرم در آینده دوستاره ونحوه تکامل آنها بسیار موثر است.اگر دوستاره لب(lobe) روچه خود را پر نکرده باشند دوستاره از هم جدا هستند .اگر یکی از ستاره ها لب روچه را پر کرده باشد دوستاره نیمه چسبیده خواهند بود وانتقال جرم بین آنها وجود خواهد داشت.اگر دوستاره لب روچه را پر کرده باشند دوستاره در تماس خواهند بود.تحول دو ستاره به جرم اولیه وجدایی زاویه ای آنها بستگی دارد.ستاره سنگینتر به یک ستاره غول سرخ تبدیل خواهد شدولب روچه خود را پرخواهد کرد.مواد از نقطه لاگرانژی درونی به سمت ستاره همدم جاری می شوند ودر نتیجه مسیر تحولی آنرا تحت تاثیر قرار می دهند.انتقال جرم می تواند  هم دوره چرخش دوستاره وهم جدایی زاویه ای آنهارا  متاثر کند.در مورد ستاره هایی که جدایی آنها نسبتا" زیاد است موادی که از لب روچه ستاره غول سرخ فرار می کنند سحابی یا  ابری درست می کنند که هم هسته ستاره غول سرخ یعنی کوتوله سفید  را در بر می گیردوهم ستاره همدم.سپس نیروهای اصطکاکی وگرانشی  موجب می شوند که دو ستاره بمرور بهم نزدیکتر شده ودوره چرخش آنها نیز کوتاه تر بشود.

بعد از مدتی ابر مشترک دو ستاره را ترک می کند وچیزی که باقی می ماند ستاره ای متغییر از نوع انفجاری است که در آن انتقال جرم از ستاره همدم به کوتوله سفید موجب انفجارات دوره ای از انواع انفجارات نواختری .نواخترهای تجدید شونده و نواخترهای کوتوله می شود.اگر یکی از دوستاره به حد کافی پرجرم باشد می تواند به ستاره ای نوترونی یا حتی سیاهچاله تبدیل شود.تاکنون چندین مورد از چنین دوتایی های کشف شده اند که البته دارای تابش اشعه ایکس هم می باشند اما یک  انفجار ابرنواختری می تواند موجب جدایی دو ستاره از همدیگر شود.

سارا برنجکار

منبع :  هفت آسمان دانشنامه ستاره شناسی

نوشته شده در چهارشنبه 25 دی1387ساعت 21:23 توسط گروه نجوم ثاقب| |